Planten hebben een aantal organische en minerale voedingsstoffen nodig, zodat ze groeien en gezond blijven. Ze hebben hiervan niet al te veel nodig, maar zonder deze stoffen kunnen ze hun vitale biologische functies niet meer uitvoeren.

Er zijn twee grote categorieën van voedingsstoffen :

1.   Macrovoedingsstoffen
2.   Microvoedingsstoffen ( of sporenelementen)


Deze zijn beiden belangrijk voor de algehele gezondheid van aquariumplanten.
 
Macrovoedingstoffen worden gebruikt voor de structurele componenten, zoals onder andere cellen, proteïnen en vetten.
Microvoedingsstoffen worden vooral benut voor de cellulaire functies en voor het activeren van vitale enzymen.
Ik zal hier nu wat verder op ingaan.

{ads1}


MACROVOEDINGSSTOFFEN

Deze heeft de plant in hoge mate nodig.

Deze zijn :

-   Calcium ( CA)
-   Koolstof (C)
-   Waterstof (H)
-   Magnesium ( MG)
-   Stikstof (n)
-   Zuurstof (O)
-   Fosfor (P)
-   Zwavel ( S)
-   Kalium (K


Uitleg bepaalde elementen  ( zuurstof, waterstof en koolstof spreken voor zich):

Calcium
Onderdeel van celwanden, versterkt de cellen.

Magnesium
Onderdeel van bladgroenkorrels.

Fosfor
Onderdeel van het energietransport binnen de plant.

Zwavel
Onderdeel van verschillende aminozuren en eiwitten.

Kalium
Activeert verschillende enzymen, speelt een rol in het openen van de huidmondjes. Hierdoor kan de plant CO2 opnemen.



Zuurstof en Waterstof zijn in het aquarium meestal ruim aanwezig.
Calcium is gewoonlijk voldoende beschikbaar ( alleen in heel zacht water komen lage Calciumwaarden voor).
Stikstof wordt geabsorbeerd door de planten in de vorm van Nitraten en Ammonium, die voorhanden zijn door de biologische filters of organische en dierlijke afvalproducten.

Calcium, Magnesium en Zwavel zijn over het algemeen ruimschoots voldoende aanwezig in het leidingwater en een regelmatige wisseling van een deel van het aquariumwater zorgt er dan ook voor dat deze stoffen in voldoende mate aanwezig blijven. Afhankelijk van de samenstelling van het leidingwater kan vooral Magnesium wel eens in geringe mate voorkomen.

Maar :
Gezien het feit dat algengroei in het aquarium sterk afhankelijk is van de correlatie van de  nitraten en fosfaten, is het in vele aquaria meer de praktijk om de aanwezigheid van deze stoffen te voorkomen dan dat men zich zorgen maakt of er voldoende aanwezig zijn voor de planten!
Daarom is het beter om een zekere balans te handhaven in de verhouding van nitraten en fosfaten in plaats van de traditionele manier waarbij de nitraat- en fosfaatwaardes in het aquarium zo laag mogelijk gehouden worden.

Kalium is een erg belangrijke voedingsstof voor aquariumplanten, indien er een tekort aan Kalium ontstaat kan dit remmend werken op de plantengroei. 
Kalium zal dan ook altijd aanwezig zijn in vloeibare meststof! ( soms als aanvulling bij spoorelementenmeststof als bij totaalbemesting ( zie verder).


MICROVOEDINGSSTOFFEN

Deze hebben de planten maar in kleinere mate nodig :
Deze zijn :

-   Borium (B)
-   Koper ( CU)
-   Mangaan (MN)
-   Molybdeen (Mo)
-   Chloor (Cl)
-   Ijzer ( Fe)
-   Zink (Zn)


Uitleg elementen

Koper
Koper is een onderdeel van verschillende enzymen voor oxidatie- en reductiereacties in planten. Zonder koper kunnen deze reacties – die nodig zijn voor onder andere fotosynthese – niet door blijven gaan.

Mangaan
Nodig om de chloroplasten (bladgroenkorrels) stevig te houden en om zuurstof vrij te laten komen.

Molybdeen
Het is nodig voor stikstof fixatie en nitraatreductie. M.a.w. is het nodig om stikstof in de plant te krijgen.

Chloor
Nodig om de zoutbalans te handhaven en om andere nutriënten via de wortels op te nemen. Speelt vermoedelijk een rol in de fotosynthese.

IJzer
Nodig om bladgroenkorrels te maken dus de belangrijkste katalysator bij vorming bladgroen.

Zink
Onderdeel van verschillende enzymen, waaronder de groei-enzymen.


In praktijk worden deze stoffen vaak in de gaten gehouden door het ijzergehalte te testen, omdat alle spoorelementen in plantenbemesting meestal in verhouding tot het ijzergehalte samengesteld zijn. Het belang van spoorelementen voor de plantengroei in het aquarium wordt vooral duidelijk, wanneer men beseft dat 99% van de verkrijgbare plantenvoedingen voor het aquarium grotendeels gericht zijn op het toedienen van sporenelementen aan de planten. Voor een gezonde groei hebben aquariumplanten namelijk al de hierboven vermelde spoorelementen nodig.
Ontbreekt er ook maar één element, of is het niet in voldoende mate aanwezig, dan is dit volgens Liebigs ‘ Wet van het minimum’(http://nl.wikipedia.org/wiki/Justus_von_Liebig) de beperkende groeifactor!


TEKENEN VAN VOEDINGSTEKORT(EN) :


Stikstofgebrek

Bij een gebrek aan Stikstof is de plant geelgroen gekleurd, waarbij oudere bladeren sterker aangetast zijn als jongere ( worden vaak geel en verschrompelen). Planten kunnen ook paars kleuren door de verhoogde vorming van Anthocyaan.

Fosfor (in de vorm van PO4)gebrek

Bij een gebrek treedt een groeistilstand op, de plant blijft echter groen, ze zijn zelfs donkerder dan normaal.  De bladeren vallen af.

Calciumgebrek

Licht gebrek: Nieuwe bladeren zijn kleiner en verdraaid, er wordt minder bladweefsel aangemaakt, terwijl de nerven van de bladeren behouden blijven. Hierdoor krijgen de bladeren een gewelfd uiterlijk.
Middelmatig gebrek: Sterk gekromde en gedraaide bladeren en een zwakke groei. Nieuw gegroeide bladeren met witte strepen of randen. Wortels zijn vervormd en verdraaid, waarbij wortelpunten kunnen afsterven.
Zwaar gebrek: Nieuwe groei bijna geheel wit, bladeren klein en vervormd. Groei- en wortelpunten sterven af.

Magnesiumgebrek

Lage bladeren vergelen van de top naar binnen toe. Bladnerven blijven groen, terwijl de bladranden geel of wit verkleuren en afstreven.

Kaliumgebrek

Er vormen zich kleine afgestorven plekken in oudere bladeren. Zij kunnen als kleine gaatjes beginnen en dan steeds groter worden.

Bij jonge bladeren zien we vergelende punten en randen en in tegenstelling tot een Magnesiumgebrek worden bij Kaliumgebrek ook de bladnerven geel.

Ijzergebrek

Jonge blaadjes kleuren geel door minder chlorophylvorming. Blad en stengels hebben de zelfde kleur. Bij een zwaar gebrek ontbreekt Chlorophyl volledig in de (jonge) bladpunten waardoor de plant snel afsterft.

Mangaangebrek 

Lijkt op ijzergebrek maar er ontstaan gele vlekken en/of grote gaten tussen de nerven.

Kopergebrek

Witte bladranden en afstervende bladpunten

Zinkgebrek

Gelige vlekken tussen bladnerven, beginnend bij bladpunten en randen.

Boriumgebrek

Dit lijkt sterk op een Calciumgebrek, maar jonge blaadjes zijn verdraaid en kleiner. Wortel- en bladtoppen sterven af.

Molybdeengebrek

De wat oudere bladeren zijn blauwgroen verkleurd, later treden gele vlekken tussen de bladnerven en bruine zones langs de bladranden.

Wat is nu belangrijk, uiteraard naast verlichting, eventuele CO2-toevoeging, waterbeweging, et cetera.
M.a.w. hoe kan je bemesten?

PLANTENBEMESTING



1.   Voedingstabletten:

Dit soort tabletten bevatten meestal enkel sporenelementen met ijzer als hoofdbestanddeel. Deze tabletten bevatten meestal geen hoofdvoedingstoffen, sommige  bevatten wel een klein deel Stikstof in de vorm van Ammonium of Nitraat. Een alternatief voor deze producten zijn leem of kleiballetjes ( waarbij ook soms extra elementen worden toegevoegd.)

Een voorbeeld hiervan zijn de Velda groeibollen of Tetra InitialSticks

         




Maar er zijn niet ook al bodemtabletten die pretenderen een volledige bemesting te bewerkstelligen.  Sommige merken hebben zelfs tabletten specifiek voor een bepaalde soort.

Voorbeelden :


   







2.   Spoorelementen bemesting:


Een bemesting met spoorelementen  kan variëren van een ijzertoevoeging aan het water tot een product met het totale spectrum aan sporenelementen, waarbij ijzer het hoofdbestanddeel is.
Over het algemeen worden spoorelementen bemestingen verkocht in een vloeibare vorm die aan het aquariumwater toegevoegd kunnen worden.
Een spoorelementen bemesting kan als alleenstaand product voor het aquarium gebruikt worden of eventueel in combinatie met een totaalbemesting voor aquariumplanten.

Het grootste verschil tussen een zuivere spoorelementen bemesting en een totaalbemesting is meestal het ontbreken van Kalium en Magnesium in een spoorelementen bemesting ( die toch wel, zoals hierboven vermeld, belangrijke stoffen zijn).


paar voorbeelden van spoorelementen bemesting :


-   Easy life ferro.

 





-   HS Aqua Ferrocell






3.   Totaalbemesting :


Een totaalbemesting voor het aquarium komt in de meeste gevallen neer op een spoorelementen bemesting die tevens de hoofdvoedingsstoffen Kalium en Magnesium bevat.
Naast deze voedingstoffen kunnen er afhankelijk van het merk bijvoorbeeld ook aminozuren, groeistimulerende stoffen en/of vitaminen aan het product zijn toegevoegd.

Een totaalbemesting bevat in feite niet het gehele spectrum aan voedingsstoffen, maar bestaat eigenlijk uit de voedingsstoffen waarvan in de meeste aquariums een tekort ontstaat. Voor de meeste aquariums zal een totaalbemesting dan ook ruimschoots voldoen aan de vraag van de planten.
Enkel in aquariums met een zeer laag nitraat en fosfaat gehalte kan het nodig zijn om ook stikstof-en fosforhoudende stoffen toe te voegen aan het aquarium. ( Zoals easy life nitro of easy life fosfo).  Er bestaat ook easy life Kalium/Potassium


     






Paar voorbeelden van totaalbemesting :

-   Easy life Profito
-   JBL  ferropol ( bevat Ijzer, kalium en andere sporenelementen)
-   Sera Florena
-   etc


     

 

 

 

 

4. Voedingsbodem :

 

 

Het gebruik van een voedingsbodem is een bron van discussie.  Vroeger werden voedingsbodems vaak gebruikt, omdat de vloeibare bemesting toen nog in zijn kinderschoenen stond.  Voedingsbodems worden nu soms nog – deels ook uit commerciële redenen- aangeraden.

Voor sommige planten is een voedingsbodem bevorderlijk, denken we maar aan de bladplanten, zoals Echinodorus, Cryptocoryne – die hun voeding voor een groot deel uit de bodem halen.  Voor andere plantengroepen – zoals de meeste stengelplanten – draagt een voedingsbodem niet veel bij.

Een voedingsbodem kan een vorm van ergernis vormen, denken we maar aan vissen die in de bodem woelen en zo de voedingsbodem in het water terecht laten komen ( met soms problemen met de filter of een sterke algengroei).

Een voedingsbodem raakt natuurlijk ook na een tijd uitgeput, dus als lange termijnvisie is hij zeker niet interessant.  Bijkomend kan een voedingsbodem ook rotten en die uit het aquarium verwijderen is een vreselijk werk ; dit is haast niet haalbaar zonder al het grind of zand mee te verwijderen.

Een laatste opmerking is dat stengelplanten ook moeten bemest worden en zoals gezegd hebben die weinig tot niets aan een voedingsbodem, waardoor er toch nog vloeibare mest moet worden toegevoegd.  Een voedingsbodem, extra vloeibare mest, mest door uitwerpselen van vissen…er dreigt een gevaar voor overbemesting.

 


 

 

 

Tot slot :

Voor alle duidelijkheid :
Bemesting alleen zorgt niet voor prachtige planten.  De wisselwerking tussen koolstofverbindingen, PH-waarde en carbonaathardheid (KH) spelen evenzeer een belangrijke rol.  Voor de fotosynthese van planten is het koolstofdioxide, dat door de verbinding met water tot koolzuur wordt, één van de belangrijkste voedingsstoffen.
Ook de waterhardheid ( GH) speelt een belangrijke rol! ( en zoals reeds gezegd : verlichting, waterbeweging, et cetera)

Tevens reageren ook niet alle waterplanten op dezelfde manier op bemesting.  De voedingsstoffen worden door elke plantensoort in een verschillende hoeveelheid en samenstelling opgenomen.  Er zouden bijna wetenschappelijke laboratoriumproeven nodig zijn om de voedselbehoefte van elke individuele plant vast te stellen, wat dus onmogelijk is.  M.a.w. een volledig doelgerichte bemesting is nagenoeg onmogelijk!!