Ledverlichting


Led = light Emitting Diode

   

1. Algemeen
 


Net zoals in de huiskamer hebben de led lampen-en systemen ook hun intrede gemaakt in de aquariumwereld. 
Net omdat de led-verlichting in de aquariumwereld zo’n opmars maakt zijn er heel veel producenten op de kar gesprongen en zo krijgen we tal van mogelijkheden – en prijzen!

Laten we even kijken naar de voor-en nadelen van Led.


Voordelen

  • Zeer geringe afmeting
  • Werken op een veilige spanning van 2,5 tot 4,0 volt
  • Zijn uitstekend geschikt om te dimmen
  • Kleine warmteafgifte
  • Weinig verbruik en lange levensduur

     

Nadelen

 

  • Zijn duurder van aanschaf
  • Planten en led, niet echt een goede combinatie ( zie verder meer)
  • Kleurweergave is nog niet op punt van de huidige TL-lampen
  • De lichthoek van de leds is verre van optimaal

 
Dit zijn de voor-en nadelen die je zowat overal zal vinden.  Bij de producenten uiteraard alleen maar voordelen. 
Hier is uiteraard nuancering op zijn plaats, laten we er even verder op ingaan.

 

2. Concreet
 

 

Eerst wat uitleg over Candela.

De lichtafgifte van een led wordt uitgedrukt in mcd ( micro candela)
1000 mcd = 1 candela en dat komt overeen met 12,57 lumen.
Jammergenoeg wordt bij vele producenten de mcd niet vermeld, wat jammer is gezien dit toch wel zeer belangrijk is.

 

Voorbeeld

http://www.kitelight.nl/info/aquarium-terrarium-led-unit-30cm-27x-5h-leds-1423.html

 

  • Led-unit van 30 cm met 27 leds.
  • 2000Mcd = 2 candela = 25,14 lumen per led
  • 25,14 lm x 27 = 678,78 lumen.
  • Verbruik : 0,0465 W/led : x 27 = 1,2555 W
  • Kostprijs : 11,90 euro

 
Vergelijken met een TL-lamp van 18 W (TL-D 90 De Luxe Lamp van 18watt met lichtkleur 930)
 

  • Lumen = 1150
  • Verbruik : 18 W
  • Kostprijs : ongeveer 3 euro

 

Om nu hetzelfde aantal Lumen te hebben als de TL-lamp : 1150/25,14 = 45 leds (ipv 27), maw we hebben twee led-units nodig om de TL lamp te vervangen (indien men het aantal lumen wil bewaren).
 


 
Belangrijk bij het aanschaffen van led-verlichting is ook de stralingshoek.

Bij oudere ledverlichting is de bundel erg geconcentreerd, waardoor alleen in het hart van de bundel het aantal Lm wordt gehaald.
Daar is nu aan gewerkt en je zal bij de meeste led-units ook de stralingshoek terugvinden.

In het voorbeeld hierboven is de stralingshoek 120°
 


Ter info :

Generatie 1 led ( 5mm led):

Diameter van 5 mm, met een smalle kijkhoek van tussen de 10 en 30 graden.

Generatie 2 led ( super flux led) :

Deze LED heeft een veel grotere kijkhoek (30 en 90 graden), en kunt u herkennen door de 4 aansluitpunten in plaatst van 2, en is een stuk platter.

Generatie 3 led ( high power led) :

De kijkhoek is tussen de 100 en 160 graden en vereisen een optische groothoek lens voor een ruime verspreiding van het licht.

In het voorbeeld hierboven wordt ‘strawhat’ led gebruikt ( strohoed).  Deze leds zijn concaaf, waardoor ze een lichthoek van 120° tot 140° bereiken.


 

 
3. Led en planten
 



Ongeacht van het aantal Lm zijn led-lichten vaak wit,blauw,rood.
Hoe zit het nu als je een plantenaquarium hebt, of veel planten.  Om een "breed spectrum" te halen moet je een mix samenstellen van blauwe/witte en rode LED's. Deze mix is nauwkeuriger te sturen maar dan ook veel gevoeliger dan bij TL's, die altijd een mix uit sturen met een nadruk op meer blauw of rood of breed.
Als de mix van blauw en rood dan gelukt is, mis je nog  de tussenliggende golflengten die een TL wel biedt.

Natuurlijk ontgaat dat de producenten ook niet.  Ledverlichting  werd wel gekocht als bijkomende verlichting of sfeer-en nachtverlichting, maar aquarianen met veel planten lieten een volledige led-verlichting toch links liggen.

Het Engelse bedrijf TMC  (Tropic Marine Centre) heeft “ hoogwaardige ledverlichting voor zowel zee-water- als zoetwateraquaria “  en dus ook specifiek voor planten ( of koralen,lagere dieren). De verlichting is ook hier te koop.

Hun producten : GroBeam en AquaBeam.  Vooral in de GroBeam zijn we geïnteresseerd, omdat deze voor zoetwateraquaria zijn en ook op planten gericht.

De GroBeam “ maakt gebruik van de nieuwste en helderste generatie Natural Daylight CREE XP-E Compact PowerLED's met een 6500K kleurtemperatuur voor een optimale plantengroei en kleurweergave”

Er is de GroBeam 500 en de GroBeam 1000ND, beiden “natural daylight”, 6500K.

 

GroBeam 500 (Natural Daylight) (490x45x35mm)
• stralingshoek - 120°
• Verbruik– 12W
• lichtsterkte – ongeveer 690 lumens


 

GroBeam 1000 (Natural Daylight) (198x198x40mm)
• stralingshoek - 120°
• Verbruik – 24W
• lichtsterkte – ongeveer 1380 lumens



De GroBeam 500 zijn ‘strips’ en  verkrijgbaar in twee varianten:
een enkele GroBeam 500 strip met een voedingsadapter of de DuoTwin : deze bevat twee GroBeam 500 strips en wordt aangedreven door een enkele voedingsadapter.

prijs :

TMC GroBeam 500 Natural Daylight Single  € 119,50
 TMC GroBeam 500 Natural Daylight Twin  € 217,50

 

 
De GroBeam 1000 is een LED tegel.
Die wordt geplaatst op een ‘railsysteem’, volledig modulair en dus aan te passen aan het aquarium.

prijs :

 TMC GroBeam 500 Natural Daylight Single   € 244,50

 

 

Hoeveel led-lichten van de GroBeam zijn er nodig?


Nemen we een aquarium van 100 cm :

TMC stelt voor 4 x GroBeam 500 voor.

Nemen we een aquarium van 120 cm :

TMC stelt 3 x GroBeam 1000 voor.

 
Concreet :

 

 100 cm aquarium
4x GroBeam 500 : 2x twinset : 435 euro.
Lumen in het aquarium : 690 x 4 : 2760 lm
Vgl met TL-verlichting :
2 x T8 Sera Brilliant daylight 25W ( 6000K) : ongeveer 35 euro.
Lumen in het aquarium : 2150 x 2 = 4300 lm

 

 

120 cm aquarium
3X GrBeam 1000 : 733 euro ( enkel de verlichting)
Lumen in aquarium : 1380 x 3 = 4140 lm
Vgl met TL-verlichting :
2 x T8 Sera Brilliant daylight 30W ( 6000K) : ongeveer 40 euro.
Lumen in het aquarium : 2250 x 2 = 4500 lm
 



Conclusie :

Minder licht voor (veel) meer geld.
Natuurlijk ook minder verbruik, maar weegt dit op? Reken het uit;)
 
 
 
 

HQI verlichting

1. Algemeen
 


Een modernere verlichtingsmethode is het gebruik van hoge druk kwikdamplampenof HQI-lampen. Daar waar fluorescentielampen het licht gelijk verdelen, hebben HQI-lampen de eigenschap dat ze de breking van de waterrimpels op een zongetrouwe manier weergeven in het aquarium. Bovendien zijn ze door hun kleine afmeting en hoge lichtproductie, esthetischer en benaderen zij veel meer de natuurlijke lichtkracht dan een tl-lampgroep dat ooit zou kunnen.

 

2. Voor-en nadelen
 

Voordelen
 

  • Hoge lichtopbrengst: HQI lampen hebben een veel hogere lichtintensiteit dan TL buizen. Daarmee is het makkelijker om planten in een dieper aquarium (> 60 cm) voldoende licht te geven.
  • Natuurlijke nabootsing van zonlicht: HQI is puntlicht. Gecombineerd met de bewegingen van het wateroppervlak veroorzaakt dat bewegende schaduwpatronen in het aquarium. Dit ziet er natuurlijker uit dan het vlakke licht van TL buizen waarbij deze "schittering" nauwelijks tot niet op treedt.

 
Nadelen

  • Duur in aanschaf en verbruik: HQI armaturen zijn veel duurder in aanschafprijs dan TL armaturen. Ook bij vervanging van de lampen zijn HQI lampen duurder dan TL's. Een 250 watt 10.000 K lamp kost ongeveer 85 euro. TL-lampen zijn aanmerkelijk goedkoper. Ook het elektriciteitsverbruik van HQI lampen is veel hoger.
  • Naast de HQI lamp zult u toch TL buizen moeten installeren om extra blauw licht toe te voegen (bijvoorbeeld een actinic 03 lampen).
  • Veel warmte afgifte: HQI lampen produceren veel meer warmte dan TL lampen. Dat kan met name in de zomer wel eens problemen geven.
  • Hoge kap opbouw of open aquarium: TL lampen kunnen veel dichter boven het water geplaatst worden dan HQI lampen. HQI lampen moet op minimaal 35 cm boven het wateroppervlak, en vaak hoger, gehangen worden. Dat heeft te maken met de spreiding van het licht (waarover later meer). Hierdoor zal bij een aquarium met HQI licht de kap veel hoger worden of wordt er met een open aquarium (dus zonder kap) gewerkt. Een hoge kap vindt je mooi of niet, afhankelijk van je persoonlijke smaak. Een open aquarium heeft voor en nadelen. Het voordeel is dat het probleem van oververhitting van het aquariumwater veelal is opgelost. Nadelen zijn de zeer hoge verdamping en de daarbij behorende vochtigheidsgraad in de kamer waar het aquarium staat.
  • UV straling: HQI lampen hebben een hoge UV-straling. Dat is schadelijk voor de dieren. Deze UV-straling is eenvoudig terug te brengen door het plaatsen van een stuk gehard glas voor de lamp. Het glas zal het leeuwendeel van de UV straling uit het licht filteren.
  • Veel strooilicht in de kamer: HQI licht zal de kamer waarin het aquarium staat veel meer verlichten dan TL licht. Vooral wanneer er gewerkt wordt met een open aquarium zal het lijken alsof er een hoogtezon staat te branden. Mensen die houden van sfeervolle schemerverlichting in de kamer zullen HQI licht als onplezierig ervaren.

 

3. Specifiek
 



Zowel naar wattages ( 70, 150, 250, 400, 1000 W) zijn er ook verschillende kleurentemperaturen (K) te verkrijgen.


Tot slot :

Belangrijk als we het hebben over HQI-lampen is de spreidingshoek van 45°.


Deze spreidingshoek is belangrijk om te bepalen op welke hoogte het armatuur moet hangen. De lichtbundel moet bij het wateroppervlak namelijk zodanig breed zijn dat het hele wateroppervlak wordt verlicht. Heb je de lamp te laag hangen dan zullen er lelijke schaduwhoeken boven in het aquarium te zien zijn. Deze hoek kan echter door het armatuur veranderd worden. Welke hoek uw HQI armatuur heeft kunt u op of in het armatuur zien veelal zal dat 30 graden zijn.

Hoe bereken je nu de ideale hoogte?

De tangens van de spreidingshoek = ideale hoogte.
 



Een aquarium van 60 centimeter diep en een uitvalhoek van 30 graden. De formule luidt dan:

30 / tangens 30 = ideale hoogte

Tangens van 30 is afgerond 0,577
Dus 30 / 0,577 = ideale hoogte.
De ideale hoogte zal in dit geval afgerond 52 centimeter zijn.


Bij een aquarium van 60 diep maar nu met een spreidingshoek van 45 graden :
30 / tangens 45 = ideale hoogte
30 / 1 = 30 centimeter.
.