In dit deel bespreek ik de TL-verlichting , de voor-en nadelen, de verschillende soorten, etc.
In deel 3 komen dan Led en HQI aan bod.

TL-verlichting : algemeen

(Frans: tube luminescent, "lichtgevende buis")


De TL verlichting is nog altijd de meest gebruikte aquariumverlichting.
Naast de T8-lampen zijn nu ook de T5 lampen op de markt, maar daarover verder meer.

Ik verwijs graag naar het artikel Aquariumverlichting - deel 1 : algemeen indien je meer wil weten over kleurtemperatuur, lichtkleur, lichtstroom en dergelijke ...deze begrippen komen hier ook aan bod en werden in deel 1 besproken.

Voordelen TL-verlichting

  • Goedkoop in aanschaf
  • Lange levensduur ( door de innovaties nog veel verbeterd)
  • Veel keuze in verschillende kleuren en vermogens (lengtes)
  • Relatief veel licht voor weinig geld.

Nadelen TL-verlichting


Het meest in het oog springende nadeel van het gebruik van TL-lampen is de verdeling van het licht over het aquarium.  Noch in de breedte, noch in de lengte is het licht gelijkmatig verdeeld.

In de breedte

               
                    2 lampen                                                        3 lampen                                                             4 lampen

  • De verlichtingssterkte is het laagst aan de voor-en achterzijde
  • Hoe meer lampen, hoe beter echter de verdeling!
  • De verlichtingsterkte aan het oppervlak is minder verspreid dan op de bodem.

 
In de lengte


 

  • De uiterste randen zijn zeer zwak verlicht ( door de lengte van de buis < lengte aquarium)
  • Verlichtingssterkte is het hoogst in het midden.

 

Soorten TL verlichting



Ik ga hier de T8 en T5 verlichting bespreken.  Er is ook nog de oude T12 en de T2, maar die zijn veel minder gangbaar.


T8-verlichting.


De 8 of 5 benaming staat voor de verschillende diameters. Deze worden aangegeven in veelvouden van 1/8 inch.  T8 = 26mm.

Er zijn zeer veel T8 lampen op de markt van verschillende fabrikanten.  De keuze in spectrum, lichtstroom en lichtopbrengst is enorm.  De prijzen verschillen ook.  De Philips 800 en 900 serie ( ‘gewone’ TL-lampen) zijn volgens veel aquarianen even goed als de soms drie maal duurdere aquariumlampen van merken als Sera, JBL, Dennerlé, etc.

Laat je niet foppen door de tal van exotische namen die aan lampen worden gegeven.  Briljant daylight, Amazon day, super color, special plant, et cetera. 



Verder meer over hoe je de lampen kan vergelijken.

T5 –verlichting



T5 = 16mm

T5 verlichting werkt op hetzelfde principe als de T8 verlichting, ze zijn echter dunner en zijn uitgerust met een electronisch voorschakelapparaat (EVSA).  Deze EVSA stuurt de lamp op een hogere frequentie aan waardoor het stroboscopische effect van de lamp met starter niet meer zichtbaar is. Doordat de EVSA een beter rendement heeft zorgt deze voor een besparing van zo'n 15-20% vermogen ten opzichte van een variant met starter.

Andere genoemde voordelen zijn het verbruik en de lichtopbrengst.

De lichtopbrengst is hoger, vooral omdat met hogere vermogens wordt gewerkt dan de klassieke T8.  Het verbruik zal dus lager zijn, als men minder T5 lampen moet gebruiken in vergelijking met eenzelfde vermogen aan T8 lampen, maar véél lager is het niet…

Bijvoorbeeld wanneer met 3 klassieke T8 lampen vervangt door twee T5 lampen :

T8 : 105 cm : 38W x 3 = 114W, rekenen we de klassieke ballast (ik reken gemiddelde van 7W) erbij komen we aan ongeveer
45W X 3 = 135 W verbruik.
Neem 10 branduren : 1350W per dag

T5 : 115 cm : 54Wx 2 : 108W, rekenen we de EVSA erbij (2W), komen we ongeveer aan
56W x 2 = 112W verbruik
10 branduren : 1120W per dag

Een voordeel van T5 lampen is echter wel de hogere levensduur.  Maar ook dat is relatief, omdat de innovaties ook doorgevoerd werden bij de T8 lampen ( zie deel 1)
Een nadeel is dat de lampen duur(der) zijn.

 

Hoe kan je nu TL lampen vergelijken met elkaar?

 
Hoe kies je lampen uit het aanbod dat er is van de verschillende fabrikanten?

De keuze die je kan maken, rekening houdend met volgende :

  • Spectrum van de lamp
  • Lichttemperatuur
  • Aantal lumen/lux
  • CRI of Colour Rendering Index
  • Groeirendement
  • Prijs



Nog wat uitleg over CRI en groeirendement ( de andere begrippen : zie deel 1)


CRI of colour Rendering Index of kleurweergave index



Er zijn twee "soorten" TL-buizen :

  • Tri-bands, dit zijn TL’s met duidelijk drie pieken in de frequenties.
  •  Full-spectrum,  de frequenties zijn verdeeld over de verschillende golflengten.

Het belangrijkste verschil is de kleurweergave of kleurechtheid. De kleurweergave geeft ons een indruk van de weergave van de kleuren van een object t.o.v. de natuurlijke kleurweergave. De zon heeft de hoogste kleurweergave index, op het midden van de dag. We zetten deze kleurweergave op 100%. De CRI waarde geeft weer met welk percentage de kleur van een object wordt waargenomen in vergelijking met de zon. Hoe hoger dit percentage tegen de 100% ligt des te beter worden de natuurlijke kleuren waar genomen.

Deze kleurechtheid is bij fullspectrum TL's veel hoger (95/98%) dan bij de dan bij de tri-band buizen.
 

Noot :



Op de lampen zal je vaak de CRI-klasse zien.  Dit is de indeling die wordt gemaakt voor lampen :

Kleurreproductie Klasse CRI
Zeer goed 1A
1B
>90
80-89
Goed 2A
2B
70-79
60-69
Aanvaardbaar 3 40-59
Slecht 4 <39

 
De aquariumlampen ( behalve de Grolux-achtige lampen) zitten in klasse 1A/1B
Philips-lampen, namelijk de 800 en 900 reeks, werden ook genoemd naar die CRI :

  • 800 : 80-89
  • 900 : >90

Groeirendement


Het groeirendementcijfer geeft ons een indicatie in hoeverre het licht van de buis aansluit aan de lichtbehoefte van de plant. Het licht wat de planten ‘nodig’ hebben is het zogenaamde groeilicht of PAR (Photosynthetic Active Radiation). Het groeirendement heeft dan ook te maken met de hoeveelheid licht die een lamp uitstoot dat binnen dit het PAR-gebied valt.
 M.a.w. hoe hoger het groeirendement is, hoe beter het uitgestraalde licht aan de behoefte van de plant voldoet.
 

Nu kan je de lampen met elkaar vergelijken en dan kiezen wat er best bij jouw biotoop past.
Er is een artikel Aquariumverlichting - deel 2 : bijlage 1 : T8 waar de types TL staan, met de parameters K,lumens en CRI en apart groeirendement ( niet alle producenten geven dit weer) om dit kiezen wat makkelijker te maken.


 
In Aquariumverlichting - deel 3 : LED en HQI-verlichting  wordt de led en HQI-verlichting besproken.